Afskekktir vitar undir eftirliti*
- frásögn af vitaferð sumarið 1999

*Þessi grein birtist í Til sjávar, 3. tbl. 1999

Það fer ekki alltaf mikið fyrir umfjöllun um vita og starfseminni í kringum þá hin síðari ár. Þessi starfsemi er umfangsmeiri en margan grunar. Til sjávar slóst í för með rafvirkjum Siglingastofnunar á varðskipinu Óðni í sumar og varð margs vísari.

Þann 21. júní 1999 var lagt upp í árlega ferð til að sinna eftirliti með baujum og vitum á afskekktum stöðum, eyjum og skerjum. Varðskipið Óðinn var leigt til verksins. Í áhöfn voru alls 27, þar af 18 frá Landhelgisgæslunni, 6 nemendur á grunnskólaaldri í starfskynningu auk þriggja starfsmanna Siglingastofnunar, rafvirkjanna Guðmundar Bernódussonar og Sigurjóns Eiríkssonar og undirritaðs. Skipherra var Einar Heiðar Valsson.

Undirbúningur
21. júní: Á bak við ferð sem þessa er mikill undirbúningur sem Guðmundur og Sigurjón hafa annast. Guðmundur hefur farið slíkar ferðir á hverju ári sl. 8 ár en Sigurjón var að fara í þriðja sinn. Vinnan í hverjum vita fyrir sig er þaulskipulögð en alls á að fara í um 40 vita. Þeir hafa tekið saman búnað sem þarf vegna eftirlits og/eða breytinga, merkt, raðað á bretti, sett í töskur og aðrar hirslur. Engu má gleyma því ekki er hlaupið að því að útvega aðföng þegar út á sjó er komið. Auk fjölda rafgeyma, rafhlaðna, sólarspegla, verkfæra og annars búnaðar voru tvær baujur tilbúnar til útskipunar. Önnur þeirra var hin svokallaða El Grillo bauju sem átti að koma fyrir á Seyðisfirði. Hún á að vara sjófarendur við flaki samnefnds olíubirgðaskips sem sökkt var á Seyðisfirði í febrúar 1944 og komst nýlega í fréttirnar vegna olíuleka.

Undirbúningur undirritaðs fólst aðallega í því að útvega sjóveikispillur en reynsla mín af sjóferðum var afar takmörkuð fyrir þessa ferð. Verkfæri mín í ferðinni voru: Myndavél, myndbandsupptökuvél, diktafónn, bækur, blöð og pennar.

Stefnan tekin á Þormóðssker
Það var svo kl. 20, átta klukkustundum seinna en áætlað var vegna lítilsháttar vélarbilunar, að lagt var af stað frá Reykjavíkurhöfn með varðskipinu Óðni í ágætu veðri. Sigurjón rafvirki hafði ráðlagt mér að sleppa því að taka inn sjóveikispilluna til að byrja með þar eð við yrðum komnir í Þormóðssker tveimur klukkustundum eftir brottför. „Pillan gerir þig sljóan og óhæfan til vinnu“, sagði Sigurjón. Ég féllst á þessa röksemd.

Stefnan var svo tekin á Þormóðssker við Mýrar sem var fyrsti viðkomustaðurinn af um 40 vitum og nokkrum baujum. Veðurspáin var ekki góð. Gert var ráð fyrir slæmu veðri um nóttina í Faxaflóanum. Einar skipherra taldi því best að ljúka verkefninu strax í Þormóðsskeri.

Þegar komið var að Þormóðsskeri hafði bætt talsvert í vind og jafnvel talið tvísýnt hvort væri fært í vitann. Lúðvík Friðbergsson, 2. stýrimaður, taldi þó að svo væri - ástandið væri betra á lendingarstað í þessari vindátt en það liti út fyrir. Gert var klárt fyrir ferð í vitann, taka þurfti nýja rafgeyma með, sólarspegil, verkfæri og annan búnað. Auk Lúðvíks voru með í för hásetarnir Gaui og Bjössi og einn nemandi, sem leið ekki allt of vel í þessu volki og hlakkaði bersýnilega ekki til fararinnar.

Gúmbátur var gerður klár. Fyrsta ferðin í gúmbát af fjölmörgum í þessari ferð var staðreynd. Þetta var spennandi. Sem betur fer örlaði ekki á sjóveiki og ferðin gekk vel undir öruggri stjórn Lúðvíks stýrimanns sem virtist gjörþekkja aðstæður og hásetarnir unnu fumlaust við nokkuð erfiðar aðstæður í lendingunni.

Reisulegur viti
Klukkan var nokkuð gengin í ellefu. Vitinn kom manni á óvart, reisulegur og fallegur. Fyrir höndum var mikil vinna hjá Guðmundi og Sigurjóni. Koma átti fyrir nýjum sólarspegli fyrir radarsvara og var hann settur upp af Sigurjóni við mjög erfiðar aðstæður: Hávaðarok, skuggsýnt og klifra þurfti hátt upp með þunga borvél að vopni í annarri hendi og sólarspegil í hinni. Auk sólarspegils var nákvæm staðsetning vitans mæld með sérstöku GPS-mælingatæki, geymar voru sýrumældir, rúður og speglar í ljóshúsi þrifnir, perur í merkjagjafa athugaðar, einnota geymum skipt út og öðrum komið fyrir. Ástand vitans var gott að mati Guðmundar og hann var ánægður með hvernig til tókst.

Þegar vinnu var loks lokið í vitanum um fimm leytið um nóttina var veður orðið allslæmt. Örlítið var farið að rökkva en nýr dagur rétt ókominn. Ferðin í gúmbátnum tókst þó vel þrátt fyrir kalda(skít) og stöðuga ágjöf. Varla var þurr þráður á okkur sem vorum ekki í flotvinnugalla.

Um nóttina bætti enn í vind og skipið valt mikið. Ég tók ákvörðun um að sleppa því alfarið að taka inn sjóveikispillu. Óttinn við sjóveiki, sem reyndist sem betur fer ástæðulaus, var þó enn fyrir hendi og gerði ég mér ekki grein fyrir því hvort ég var sofandi eða vakandi það sem eftir lifði nætur.

Baujuvolk á Breiðafirði
22. júní: Siglt var um nóttina inn á Breiðafjörð. Þar lágu fyrir mörg verkefni. Við vorum ræstir um kl. 11, snöruðum okkur í morgunmat og um hádegisbil var haldið í fyrstu baujuna, Rifsbauju. Veður var öllu skaplegra en í Faxaflóanum um nóttina. Þarna var skipt um rafhlöðu sem vegur yfir 30 kg (samanstendur af um 200 raðtengdum rafhlöðum). Einnig var skipt um peru í ljósi baujunnar. Á hverju ári er skipt um rafhlöður í baujum og er Rifsbauja ein af níu sem stofnunin rekur til leiðbeiningar fyrir sjófarendur. Þessar baujur eru hreint ekki litlar en svæði til athafna er lítið og það var skrítin tilfinning að velkjast um á henni út í miðju hafi. Skyldu þessar vinnuaðstæður uppfylla EES-reglur?

Í baujuferðum er ávallt einn stýrimaður með í för og einn háseti. Í ferðirnar út í vita bættust við einn nemandi og stundum einn eða tveir hásetar til viðbótar eftir því hvert umfang verksins var hverju sinni.

Næsti viðkomustaður var Ólafsvík en þar var komið fyrir nýrri innsiglingarbauju fyrir Ólafsvíkurhöfn. Baujan var hífð frá borði og komið fyrir á planka milli tveggja gúmbáta og þaðan dregin á áfangastað. Skipverjar sýndu mikla leikni í þessum athöfnum og var gaman að fylgjast með hvernig Gunnar Örn Arnarson, yfirstýrimaður, og félagar hans báru sig að.

Um kl. 20 var farið í Vesturboða, bauju út af Grundarfirði, og þar var skipt um rafhlöðu líkt og í Rifsbauju.

Að því búnu var farið í Höskuldsey á Breiðafirði. Þar var venjubundið eftirlit, sýrumælingar, þrif og GPS-mæling. Í eynni var mikið fuglalíf, ungar að skríða úr eggjum og ganga þurfti um með mikilli varúð því hreiður leyndust víða og á ólíklegustu stöðum.

Um kl. 22.30 var farið í þriðju baujuna á Breiðafirði, Ólafsboða, og skipt um rafhlöðu. Vinnudeginum lauk síðan skömmu fyrir miðnætti en ætlunin var að byrja næsta dag snemma og fara í Elliðaey. Einar skipherra og Guðmundur rafvirki mátu stöðuna svo að það væri hyggilegast að vinna upp þann tíma sem glataðist við seinkun á brottför.

Hart keyrt í „Breiðafjarðarblíðunni“
23. júní: Við vorum ræstir kl. 6, slepptum morgunmat en kaffi tekið með og lagt af stað út í Elliðaey. Ekki var laust við að við værum eilítið framlágir svona snemma dags en blessuð „Breiðafjarðarblíðan“ vakti okkur til lífsins. Þennan morgun var allhvasst og ekki sumarlegt um að litast á Breiðafirði; hvítfyssandi öldur. Þegar upp í vitann var komið var vart stætt fyrir roki. Í Elliðaey var hefðbundið eftirlit, mælingar á geymum, GPS-mæling, þrif á speglum og rúðum. Verkið gekk vel og lauk laust fyrir klukkan níu.

Við komuna um borð fengum við langþráðan morgunmat. Síðan gafst færi á að leggja sig í rúma klukkustund, sem var mjög kærkomið eftir heldur lítinn svefn sl. tvær nætur.

Eftir hádegi var farið í vitann við Skarfaklett sem er lítið sker innarlega á Breiðafirði með fjölskrúðugu fuglalífi. Teistuungar voru áberandi en minna sást af skarfinum sem skerið dregur nafn sitt af. Vind hafði lægt frá því um morguninn en veður var síbreytilegt; sólarglenna, skýjað og skúrir - nánast allt í senn. Þar vorum við til að verða klukkan fjögur. Skipt var út geymum, GPS-mæling, málað og annað viðhald og eftirlit.

Eftir Skarfaklett gerðum við stuttan stans um borð, tókum kaffihlé en héldum því næst í Miðleiðasker og dvöldum þar í um tvær og hálfa klukkustund. Þar var svipuð vinna innt af hendi og í Skarfakletti. Skerið er langt og mjótt og fannst okkur sem það rúmaði okkur tæplega, væri vart meira en „þriggja manna sker“.

Næsti áfangastaður var Klofningur sem er eyja rétt við Flatey. Þar sem fyrirséð var að vinna í Klofningi gæti tekið um 4-5 klst. var ákveðið að fresta ferðinni til morguns; kærkomin hvíld eftir annasama daga. Skipverjum var gefinn kostur á að fara út í Flatey um kvöldið og skoða sig um. Þetta nýttu margir sér, veðrið var mjög ákjósanlegt og gaman að litast um á eynni. Á bryggjunni hittum við fyrir Hafstein Guðmundsson vitavörð í Klofningi. Sérstaka athygli vakti kirkjan í Flatey sem er fagurlega skreytt eftir Baltasar og kaffið var gott í Veitingastofunni Vogi.

Verkefni af ólíkum toga
24. júní: Fórum snemma á fætur og eftir morgunmat var ferðin í Klofning (sjá mynd) undirbúin. Þar var óvenjulegt verkefni á ferð. Fyrir utan hefðbundið eftirlitsstarf var skipt um hurð sem hafði eyðilagst í miklum veðurham er sjór gekk yfir eyjuna. Rafvirkjunum fórst smiðshlutverkið vel úr hendi og verkinu lauk fyrir hádegi.

Þennan morgun var veður bjart, sól skein aldrei þessu vant en þó nokkur gjóla. Auðugt fuglalíf er í eynni, þá sérstaklega af skarfi og lunda. Skarfurinn var lítt hrifinn af komu okkar enda svona „innrás“ ekki vel séð þegar ungarnir eru rétt eða varla skriðnir úr eggi.

Á slóðum Eggerts Ólafssonar
Nú lá leiðin áleiðis út úr Breiðafirði en síðasti viðkomustaður okkar þar var Skor í utanverðum firðinum. Þar er mikil náttúrufegurð.

Auk hefðbundins eftirlits var settur upp nýr sólarspegill á vitann. Bilun reyndist vera í merkjagjafa og þurfti að skipta um perur.

Á mörgum viðkomustöðum okkar er sagan við hvert fótmál og svo er einnig í Skor. Á vitanum er skjöldur til minningar um hinstu för náttúrufræðingsins og skáldsins Eggerts Ólafssonar þann 30. maí 1788. Þann dag fórst Eggert í Breiðafirði ásamt konu sinni og skipverjum.

Frá Skor var siglt út úr Breiðafirði í ágætis veðri og fyrir Látrabjarg. Því miður var skyggnið ekki upp á það besta á þessari fögru leið.

Ekki var farið í fleiri vita þennan dag en stefnt að því að klára fimm vita daginn eftir.

Fegurð í Arnarfirði
25. júní: Við sigldum inn á Arnarfjörð um nóttina. Fjörðurinn skartaði sínu fegursta um morguninn, ládautt en sólarlaust. Fyrsti viti dagsins var Langanesviti handan Bíldudals og verkefnin: Hefðbundið eftirlit og GPS-mæling. Lendingin er einstaklega falleg (sjá mynd) en grjótið var hált og varasamt eins og undirritaður fékk að kenna á.

Næsti áfangastaður var Kópanes, sem er milli Tálknafjarðar og Arnarfjarðar. Í fjörunni heilsuðu nokkrir selir og virtust bjóða okkur velkomna. Dvölin var hins vegar mjög stutt, innan við klukkustund, enda aðeins um eftirlit að ræða. Kópanesviti var sameiginlega byggður af Slysavarnafélagi Íslands og Vitastofnun. Í vitanum er skipbrotsmannaskýli.

Að loknum hádegisverði var farið í Svalvoga í Dýrafirði. Þar var eingöngu um að ræða hefðbundið eftirlit. Við Svalvoga er íbúðarhús fyrrverandi vitavarðar í eyði. Á meðan við sinntum störfum okkar í vitanum hittum við, aldrei þessu vant, fólk á göngu sem var að koma innan úr Dýrafirði.

Áfram var haldið og nú var siglt til Fjallaskaga við norðanvert mynni Dýrafjarðar en þar var áður helsta verstöð Dýrfirðinga. Þangað vorum við komnir um kl. 16 og enn var aðeins um hefðbundið eftirlit að ræða. Við Fjallaskaga er skipbrotsmannaskýli SVFÍ og þar er einnig grafreitur franskra sjómanna, sem margir hafa týnt lífinu á þessum slóðum á umliðnum öldum.

Veður hafði verið allgott þennan dag, hægur vindur en sólarlaust eins og oft áður. Næsti áfangastaður og sá síðasti þennan daginn var Sauðanes við Súgandafjörð (sjá mynd). Lagt var upp í ágætu veðri eftir kvöldmat. Að þessu sinni voru þrír hásetar með í för auk eins nema og stýrimanns auðvitað, sem að þessu sinni var Stefán Pétursson, þriðji stýrimaður. Liðsaukinn var ekki að ástæðulausu. Vitinn, sem er agnarlítill, er í snarbrattri hlíð og þangað þurfti að bera marga rafgeyma, sólarspegil auk annars búnaðar og verkfæra. Guðmundur og Sigurjón voru að sólarrafvæða vitann - skipta út einnota geymum og koma nýjum fyrir, sem sólarorkan mun síðan sjá um að hlaða. Verkið tók því sinn tíma og á þessari kvöldstund var eins og títtnefndir veðurguðir hefðu skipt um ham. Það kólnaði allnokkuð, byrjaði að rigna og bætti verulega í vind. Þegar verkinu lauk rétt fyrir miðnætti var komið leiðindaveður og Ægir ekki sérlega árennilegur. Leiðin til baka sóttist seint og ekki þurran blett að finna á skipverjum við komuna í Óðinn. Það var því kærkomið að leggjast upp í hlýtt rúmið þetta kvöld.

Góðar minningar frá Galtarvita
26. júní: Það er kominn laugardagur og varðskipið komið norður fyrir Súgandafjörð á móts við Galtarvita. Þegar við vorum ræstir um kl. 9.30 var okkur ljóst að við vorum ekki í náðinni hjá veðuralmættinu. Morgunmaturinn rann þó ljúflega í vestfirskum veltingi og menn spáðu í lendingarhorfur við vitann. Það þótti nokkuð tvísýnt að fara enda skilyrði til lendingar erfið þegar Kári er í svona ham. En í rauninni var þetta aldrei vafamál. Guðmundur Bernódusson gjörþekkir staðinn frá því hann var vitavörður í Galtarvita á árunum 1979-1982 og gat gefið Lúðvíki stýrimanni og Óskari bátsmanni góð ráð. Hins vegar þótti ekki ráðlegt að fara með nemanda í þessa ferð. Ferðin gekk vel, siglt var inn á lensi og aldan fleytti okkur inn á hárréttan stað.

Í Galtarvita var skipt um vindrafstöð auk hefðbundins eftirlits. Skilyrði til þess voru vægast sagt slæm; hávaðarok og napurt. En það er eins og engar aðstæður komi þeim félögum Sigurjóni og Guðmundi á óvart. Öllu vanir.

Ekki var hægt að skilja við Galtarvita án þess að biðja Guðmund að segja okkur aðeins frá dvöl hans, staðháttum og starfi vitavarðar. Vitinn var upphaflega byggður 1920 og sömuleiðis vitavarðarhúsin en núverandi viti er frá 1959. Galtarviti stendur við Keflavík sem er mitt á milli Skálavíkur og Súgandafjarðar. Fjallið norðan við vitann heitir Öskubakur og sunnan við er Göltur. Guðmundur sagði að vitavarðartíminn hefði verið mjög ánægjulegur og hann ætti góðar minningar frá þeim tíma. Hann sýndi okkur einnig fyrrum híbýli sín en nokkuð er um liðið frá því að síðasti vitavörðurinn yfirgaf staðinn í júlí 1994. Ljósavélin á staðnum var hins vegar í fullu fjöri og Guðmundur sneri henni í gang í fyrstu tilraun.

Saltfiskur og skata, nema hvað?
Við komum aftur til skips um klukkan tvö. Þar beið okkar ljúffengur saltfiskur og skata sem Jón kokkur hafði framreitt. Hvað á betur við á Vestfjarðamiðum?

Um borð í Óðni var ávallt fiskur í hádegi og á kvöldin yfirleitt kjötréttir. Það ætti því enginn að geta orðið svangur um borð í Óðni.

Nú var stefnan tekin á Jökulfirðina en næsti áfangastaður var Sléttaeyri í næsta nágrenni við Grænuhlíð. Þangað vorum við komnir um kaffileytið. Þar var hefðbundið eftirlit og GPS-mæling. Guðmundur fræddi okkur á því að undir Grænuhlíð hafi orðið mikið sjóslys árið 1951 þegar togarinn Egill rauði strandaði þar og fórust 5 en 29 björguðust.

Síðasti viðkomustaður dagsins var Æðey í Ísafjarðardjúpi. Þangað komum við um kvöldmatarleytið. Heldur hafði nú lægt frá því um morguninn og í raun hið ágætasta veður þegar við stigum á land í Æðey. Þar var hefðbundið eftirlit og GPS mæling. Þar sem þetta var síðasti viðkomustaður dagsins gafst tími til að skoða eyjuna og margir skipverjar fóru í land, þ.á.m. flestir nemanna en svo skemmtilega vildi til að einn þeirra ólst upp í eynni. Þetta kvöld fóru nokkrir skipverjar að kafa í innsiglingunni hjá bóndanum í Æðey.

„Martröð múrarans“ á Straumnesi
27. júní: Von okkar um að veðrið færi að lagast þegar við værum komnir á Vestfirðina var nánast úti. Í það minnsta höfðum við fengið heldur lítinn skammt af sólarstundum, bæði í Breiðafirði og á Vestfjörðum. „Þetta lagast ekkert fyrr en þú ferð frá borði“ voru skipverjar farnir að segja við mig en þetta var næst síðasti dagur minn um borð. Kannski reyndust þeir sannspáir. Í það minnsta var ömurlegt veður þegar við vöknuðum í bítið sunnudaginn 27. júní. Skipið lagðist inn á Aðalvíkinni í nokkru skjóli frá norðangarranum. Við vorum sem sagt komnir að Straumnesi. Það var hávaðarok og úfinn sjór þegar við nálguðumst Straumnesvita (sjá mynd) á gúmbátnum í morgunsárið. Flakið af Goðafossi (fórst 1916 við Straumnes) í Aðalvíkinni minnti okkur á smæð mannanna andspænis náttúruöflunum.

Lendingin gekk ágætlega við nokkuð erfið skilyrði. Fljótlega kom í ljós að það þurfti að sækja fleiri rafgeyma í varðskipið þar sem þeir sem fyrir voru reyndust ónýtir. Landhelgisgæslumenn lentu þá í nokkrum erfiðleikum vegna vélarbilunar sem varð í gúmmíbátnum og kalla þurfti á annan bát til aðstoðar. Talsverður spölur var frá lendingunni að vitanum og þurfti að bera þangað marga geyma, veðurstöð og annan búnað. Hér var nokkur vinna framundan þar sem skipta þurfti um veðurstöð en hún hafði verið biluð um alllangt skeið.

Vitinn á Straumnesi er með hærri vitabyggingum (24 m). Hann er stundum kallaður „martröð múrarans“ vegna þess hve erfiður hann er viðfangs í viðgerðum. Dvölin á Straumnesvita var með þeim lengstu í ferðinni en kannski ekki sú ánægjulegasta. Veðrið var hrein hörmung; kalt, hífandi rok og rigning með köflum. Við komum aftur um borð um kl. 15 og ég get vart sagt að ég hafi kvatt Straumnesvita með söknuði. En ég átti eftir að sjá hann í öðru ljósi síðar.

Ég fann fyrir mikilli tilhlökkun því framundan var ferð á Hornbjargsvita. Siglingaleiðin um Hornstrandir þykir afar sérstök og stórbrotin en því miður var ekkert skyggni og við gátum ekki borið dýrðina augum, mér til mikilla vonbrigða. Það var því lítið annað að gera en að halla sér og hvíla sig eftir erfiða ferð í Straumnesvita. Jafnvel var talað um að ekki yrði hægt að komast í land á Horni vegna óhagstæðrar vindáttar en lendingin þar getur verið mjög erfið.

Að Horni komum við undir kvöld. Eftir kvöldverð fórum við í land. Veður var mun betra en útlit hafði verið fyrir en þó lá þoka yfir. Skipverjar voru í engum vafa um að hægt yrði að lenda. Þrátt fyrir að vind hefði hægt verulega og í raun komið mjög gott veður þá var enn talsverð undiralda og allstórar öldur brotnuðu í fjörunni. Þegar svo háttar er augsýnilega skemmtilegra í vinnunni hjá gæslumönnum, eitthvað til að takast á við. Bátarnir fylltust af sjó í lendingunni á örskotsstund, svo mikið var brimið.

Á Hornbjargi var skipt um búnað veðurstöðvarinnar (sjá mynd), vitinn GPS-mældur og venjubundið eftirlit fór fram. Vitavarðarhúsið kom mér verulega á óvart. Það lætur lítið yfir sér en er geysistórt og rúmar mikinn fjölda gesta ef svo ber undir. Vitaverðir á Horni hafa margir hverjir orðið þjóðþekktir, t.d. Ólafur Þ. Jónsson, betur þekktur undir nafninu Óli kommi, og Jóhann Pétursson sem var vitavörður á Horni í um aldarfjórðung.

Margir skipverjar, sérstaklega nemarnir, fóru í land. Þar sem þetta var síðasti viðkomustaður dagsins gafst tími til að skoða sig um í stórbrotnu landslagi. Á leiðinni til skips tókum við á okkur smá krók og skoðuðum þetta magnaða umhverfi, þ.á.m. Blakkabás og Fjalirnar svonefndu. Við komum svo aftur til skips um miðnætti.

Glæsilegur viti á litlu skeri
28. júní: Í dag var lokadagur minn í vitatúrnum en ferðin í heild rétt að verða hálfnuð. Fyrsti viðkomustaður var Selsker á Húnaflóa og þangað komum við í blíðskaparveðri. Skipt var um geyma, GPS-mæling og venjubundið eftirlit.

Vitinn á Selskeri er glæsileg bygging, 16,5 m há, byggð í sama stíl og Akranesviti og fleiri vitar. Það er óneitanlega skrítið til þess að hugsa hvernig menn yfirleitt fóru að því að byggja svo glæsilegan vita á skeri sem þessu fyrir um 50 árum með þeirri tækni sem menn bjuggu yfir. Við byggingu Selskersvita henti það starfsmenn eina nóttina að það gerði aftakaveður. Sigurður Pétursson verkstjóri fann það á sér að starfsmenn kynnu að vera í hættu og dreif þá alla inn í ókláraða vitabygginguna. Um nóttina varð brimið svo mikið að öll tjöldin fuku út á haf og varð ekki bjargað.

Næsti áfangastaður skipsins og minn síðasti í þessari ferð var Málmey á Skagafirði en þangað er nokkurra klukkustunda sigling. Eftir hádegi átti Fokker-vél Landhelgisgæslunnar leið um og tækifærið var notað til að varpa dagblöðum niður til skipverja. Minnstu munaði að þeim tækist að hitta beint á skipið. Pakkinn hafnaði rétt hjá og hann var svo hífður upp með háfi.

Þegar hér var komið sögu hafði Einar skipherra frétt að varðskipið Týr væri á leið suður frá Akureyri þar sem það var í slipp og möguleiki var á að skipin gætu mæst í mynni Skagafjarðar um klukkan 18 þennan dag. Undirritaður gæti því fengið að fljóta með því til baka í stað þess að fara í land og fljúga suður. Mér leist vel á þessa hugmynd - gaman að geta farið um borð í annað varðskip og átt þess kost að sjá Hornstrandir í góðu skyggni á leiðinni til baka en veðurútlitið var gott.

Við komum að Málmey á Skagafirði um kl. 15. Veður var mjög gott, hlýtt og sólin gægðist fram. Á leiðinni rifjaði Sigurjón rafvirki upp þau álög sem sögð eru hvíla á eyjunni: Að engin hjón megi búa í eyjunni lengur en 20 ár. Sagt er að þá hverfi húsfreyjan og sjáist aldrei framar. Engin byggð hefur verið í eynni síðan 1950 en þá brann bærinn á Þorláksmessu.
Í Málmey var aðeins um að ræða hefðbundið eftirlit og gerðum við mjög stuttan stans en við þurftum líka að hafa hraðar hendur til að geta náð Tý.

Kveðjustund
Þá var ekki annað fyrir mig en að taka saman föggurnar og kveðja félaga mína Guðmund og Sigurjón og aðra í áhöfn Óðins (sjá mynd).

Það var sem við manninn mælt þegar við mættum Tý var að bresta á enn meiri blíða og e.t.v. tákn um að nú gengju veðurguðirnar í lið með skipverjum Óðins það sem eftir var ferðarinnar.

,,Vertu viðbúinn því að vera drullusjóveikur á Tý“, sögðu hásetarnir mér, greinilega fullvissir um að Óðinn, sem er elsta skip Landhelgisgæslunnar, sigli mun betur ölduna en flaggskipið sjálft, Týr. Gunnar yfirstýrimaður og Bjössi háseti fylgdu mér síðasta spölinn á gúmbáti og svo var gefið hressilega í, kannski til að minna mig á að nú væri senn úti ævintýr.

Á leiðinni til baka var hið besta veður, varla að hafið gáraðist. Ég sá þá Hornstrandir og Vestfirði í allri sinni dýrð, þ.m.t. Straumnesvita, þá sýn sem mér var hulin á leiðinni norður. Við komum til Reykjavíkur um kl 14 þriðjudaginn 29. júní og þar með var ævintýrinu lokið. Eftir situr ógleymanleg ferð og dýrmæt reynsla fyrir eðallandkrabba. Og veðrið gekk í lið með Óðni það sem eftir var ferðarinnar. Það skyldi þó ekki vera að brottför mín hafi eitthvað haft með það að gera?

Sigurjón Ólafsson.

© 1998, Siglingastofnun Íslands