|
Nįnar um vešurspįr og tölvuspįr
Žegar vešurspįr eru reiknašar ķ tölvu gerist
žaš ķ žremur įföngum:
- Vešurathugunum er safnaš inn ķ reiknilķkan sem reiknar
fyrst įstand lofthjśpsins (hita, raka, vind o.fl.) ķ reglulegu žrķvķšu neti
reiknipunkta.
- Meš žvķ aš beita lögmįlum um varmafręši og
aflfręši loftsins er reiknaš hvernig žetta upphafsįstand muni breytast į
spįtķmabilinu.
- Aš loknum žeim reikningi eru reiknašar żmsar afleiddar
stęršir sem hentar aš kortleggja til aš skoša og meta nišurstöšuna, svo sem
loftžrżstingur viš sjįvarmįl, lofthiti ķ 2 m hęš yfir jörš eša vindur ķ 10 m
hęš yfir jörš.
Žau kort, sem žannig eru til oršin, eru ķ daglegu tali
nefnd tölvuspįr. Hér er žó ekki um eiginlegar vešurspįr aš ręša heldur miklu
fremur efniviš ķ vešurspįr. Vešurfręšingar į Vešurstofu Ķslands hafa ašgang aš
mörgum tölvuspįm sem žeir meta og velja śr žį sem lķklegast žykir aš lżsi best
vęntanlegum vešrabrigšum. Auk tölvuspįnna geta žeir notaš nżjar athuganir af żmsu
tagi, svo sem hefšbundnar vešurathuganir eša myndir frį vešurtunglum og vešursjį
til aš meta hvort vešriš žróast ķ raun į žann hįtt sem tölvuspįin benti til.
Tölvuspįr, sem birtar eru į netinu eša annars stašar,
hafa allar žann annmarka aš žęr eru ekki endurskošašar ķ ljósi nżrra athugana.
Žeim er ekki breytt žótt samanburšur viš vešurathuganir kunni aš sżna aš žęr
séu oršnar alrangar. Misręmiš leišréttist ekki fyrr en tölvuspįrnar eru reiknašar
nęst en žaš er yfirleitt gert einu sinni eša tvisvar į sólarhring.
Žaš getur žvķ augljóslega veriš mjög varhugavert aš
reiša sig eingöngu į tölvuspįr įn žess aš hafa til hlišsjónar hefšbundnar
vešurspįr sem sem eru stöšugt endurskošašar ķ ljósi nżrra upplżsinga. Misręmi
milli spįnna getur veriš verulegt. Žaš getur annaš hvort stafaš af žvķ aš vešur
hafi žróast į annan hįtt en tölvunni reiknašist til eša aš vešurfręšingurinn
hafi ekki tališ žessa tölvuspį trśveršuga og kosiš aš styšjast viš ašra sem gaf
allt ašra nišurstöšu.
Margar vešurstofur telja žetta misręmi svo alvarlegan
galla aš varla sé verjandi aš birta tölvuspįr fyrir hinn almenna notanda. Žvķ
veršur žó ekki neitaš aš skżr kort gerš eftir góšum tölvuspįm geta gefiš betri
mynd af vęntanlegum vešrabrigšum en hęgt er gefa jafnvel ķ löngu mįli.
Tölvuspįrnar eru žvķ birtar ķ trausti žess aš notendur geri sér grein fyrir
takmörkunum žeirra og noti žęr sem višbót viš hefšbundnar vešurspįr en ekki ķ
stašinn fyrir žęr.
Reiknilķkan Vešurmišstöšvar Evrópurķkja ķ Reading
ķ Englandi (ECMWF) er hannaš meš žaš fyrir augum aš skila sem įreišanlegastri spį
allt aš tķu daga fram ķ tķmann fremur en aš fremur en aš spįin verši sem
nįkvęmust fyrir fyrsta sólarhringinn. Ķ slķkum lķkönum veršur aš lķta į allan
lofthjśp jaršarinnar sem eina heild og mikil įhersla er lögš į aš nį til allra
vešurathugana, sem aš gagni męttu koma, įšur en spįin er reiknuš. Žaš er gert
einu sinni į sólarhring. Stušst er viš vešurathuganir geršar į hįdegi aš
ķslenskum tķma og er gagnasöfnun lokiš um kl. 20. Žį tekur viš greining og
śrvinnsla į gögnum og sķšan sjįlfur spįreikningurinn. Honum lżkur um kl. 1 eftir
mišnętti og nišurstašan er komin til Vešurstofu Ķslands laust fyrir kl. 2. Žį
tekur viš śrvinnsla af żmsu tagi, sem unnin er į Vešurstofunni, og liggja margs konar
tölvuspįr fyrir fullunnar undir morgun.
Žęr vešurathuganir, sem tölvuspįin grundvallašist į
ķ upphafi, eru žvķ oršnar hér um bil sólarhrings gamlar žegar spįin kemst loks
fyrir augu notenda. Žaš er žvķ augljóst aš tölvuspįr, sem geršar eru į žennan
hįtt, ętti helst ekki nota til aš gera vešurspį fyrir nęstu klukkustundir, jafnvel
nęsta sólarhring. Hins vegar hafa prófanir į žessum spįm og öšrum sżnt, svo aš
ekki veršur um villst, aš hvergi ķ heiminum eru til tölvuspįr sem aš jafnaši gefa
jafntrausta mynd af žróun vešurs nęstu daga, jafnvel allt aš viku fram ķ tķmann.
Žessar tölvuspįr į žvķ eingöngu aš nota til aš
įętla lķklegar vešurhorfur nęstu daga. Žęr geta aldrei komiš ķ stašinn fyrir
hinar hefšbundnu vešurspįr Vešurstofunnar sem eru endurskošašar reglulega og
ķtrekašar meš višvörunum ef įstęša žykir til. Ef notandi hefur hins vegar gengiš
śr skugga um aš žessum ólķku spįm beri allvel saman ķ meginatrišum mį aš
sjįlfsögšu nota spįkortin til aš varpa ljósi į vešurkerfin og hreyfingar žeirra. |